Małgorzata Czerniakowska, Gdańsk
Streszczenie referatu (Wrocław 19 X 2006)
nt. Król Stanisław August (1732-1798)
jako miłośnik nauk ścisłych
Król Stanisław August jako miłośnik nauk ścisłych
Król Stanisław August w młodości uczył się matematyki, fizyki i nauk przyrodniczych (początkowo w Gdańsku, a potem w Warszawie). Zainteresowania naukami ścisłymi u króla znajdujemy już w latach jego młodzieńczej peregrynacji po Europie. Posiadał bogatą bibliotekę, w której znajdowały się liczne dzieła z zakresu nauk ścisłych. Królowi dedykowano liczne dzieła z zakresu nauk ścisłych, m. in. wydany we Wrocławiu w 1780 roku podręcznik geometrii autorstwa Ludwika Daniela Mollera. Patronował również wydawnictwom, których autorzy lub tłumacze troszczyli się o ustalenie własnej polskiej pisowni matematycznej. Za Stanisława Augusta proponowano stworzyć w Warszawie akademię nauk na wzór petersburski i berliński. Akademia miała dzielić się na trzy wydziały: historii naturalnej, fizyki eksperymentalnej i matematyki. Król był członkiem instytucji naukowych o profilu matematyczno-przyrodniczym: Akademii Nauk w Petersburgu, Akademii Nauk w Berlinie oraz Towarzystwa Królewskiego w Londynie. Propagował osiągnięcia naukowe Polaków zagranicą i rekomendował ich na członków zagranicznych akademii i towarzystw naukowych. Stanisław August dążył do rozbudzenia zainteresowań i rozwinięcia tych gałęzi nauki i sztuki, które wydawały mu się szczególnie ważne dla unowocześniania państwa, a więc te których wyniki można zastosować w gospodarce, szkolnictwie i administracji. Uważał, że modernizację gospodarki można osiągnąć popierając rozwój techniki i dlatego interesował się zdobyczami matematyki, astronomii, fizyki, chemii, geologii, geografii, kartografii i mineralogii.