PROBLEMY ZDROWIA SOMATYCZNEGO



Medycyna psychosomatyczna: bazuje na holistycznym ujmowaniu człowieka. Zajmuję się jednostką od strony biologicznej, psychologicznej i społecznej.

Medycyna behawioralna: jest dziedziną interdyscyplinarną, zajmującą się rozwojem i integracją wiedzy i technik z zakresu nauk behawioralnych i biomedycznych, pozwalających na zrozumienie zdrowia i choroby, oraz zastosowaniem tej wiedzy i technik w prewencji, diagnozie i rehabilitacji.

Charakterystyka

MEDYCYNA PSYCHOSOMATYCZNA

MEDYCYNA BEHAWIORALNA

KLASYCZNA

WSPÓŁCZESNA

Podstawy teoretyczne

Psychoanaliza

Różne koncepcje psychologiczne i biomedyczne

Różne koncepcje z zakresu nauk behawioralnych i biomedycznych

Relacja: psyche – soma

Dualizm

Ujęcie holistyczne

Udział czynników psychologicznych w etiologii chorób

Tylko w tzw. Chorobach psychosomatycznych

Czynniki psychologiczne mogą odgrywać rolę w powstaniu każdej choroby somatycznej

Główne problemy badawcze

Etiologia chorób

Etiologia i leczenie

Etiologia, leczenie, rehabilitacja i profilaktyka

Przedstawiciele kierunku

Psychiatrzy

Psychiatrzy, psychologowie, lekarze interniści

Psychologowie, socjologowie medycyny, lekarze różnej specjalności

 

Psychologia zdrowia: Za ojca psychologii zdrowia uważa się J. Matarazzo. Psychologia zdrowia to całokształt specyficznego oświatowego, naukowego i profesjonalnego wkładu psychologii jako dyscypliny do promocji i utrzymania zdrowia, zapobiegania i leczenia chorób, rozpoznawania etiologicznych i diagnostycznych korelatów zdrowia, choroby i zbliżonych dysfunkcji, a także do analizy i optymalizacji systemu opieki zdrowotnej i kształtowania polityki zdrowia.

Zdrowie jako: WARTOŚĆ, DYSPOZYCJA i PROCES.

Dwa paradygmaty: PATOGENETYCZNY i SALUTOGENETYCZNY

RODZAJ CZYNNIKA

MODEL

PATOGENETYCZNY

(Czynniki szkodliwe dla zdrowia)

SALUTOGENETYCZNY

(Czynniki sprzyjające zdrowiu)

Emocje

Negatywne, zalegające

Pozytywne, związane z postawa optymizmu i nadziei

Motyw zdrowotny

Brak zainteresowania lub nadmierna koncentracja na własnym zdrowiu

Umiarkowane zainteresowanie własnym zdrowiem

Zachowanie

Ryzykowne dla zdrowia np. palenie tytoniu

Zdrowy styl życia

Osobowość

Wzór zachowania A

Osobowość odporna, poczucie koherencji

Czynniki sytuacyjne

Pole życiowe ryzykowne dla zdrowia

Zdrowe pole życiowe

 

 

 

 

 

STRES

 

 

Stres współcześnie: stres dotyczy określonego rodzaju relacji (interakcji, transakcji) miedzy jednostką a otoczeniem. Zwykle ujmowana jest ona jako zakłócenie lub zapowiedź zakłócenia równowagi między zasobami bądź możliwościami jednostki z jednej strony a wymaganiami otoczenia z drugiej.

Ujęcie Lazarusa: stresem jest określona relacja miedzy osoba a otoczeniem, która oceniana jest przez osobę jako obciążająca lub przekraczająca jej zasoby i zagrażająca jej dobrostanowi.

Transakcja stresowa może być ujmowana:

  1. Ocenie pierwotnej jako:
  1. Ocenie wtórnej: ocena ta dotyczy możliwości podjęcia działania usuwającego przyczyny stresu, lub przynajmniej łagodzącego jego skutki, a w wypadku wyzwania – prowadzącego do osiągnięcia dostępnych korzyści. Ocena wtórna odnosi się więc do źródeł stresu oraz do własnych zasobów.

Ocena wtórna i pierwotna są sprzężone i przebiegają jednocześnie.

Teoria zachowania zasobów Hobfolla: Ogólnym celem ludzkiej aktywności jest uzyskiwanie, utrzymywanie

i ochrona cenionych obiektów, określanych jako zasoby.

Cztery rodzaje zasobów:

  1. Przedmioty
  2. Warunki np. stała praca, dobre małżeństwo
  3. Zasoby osobiste np. umiejętności interpersonalne
  4. Zasoby energetyczne np. pieniądze, władza

Def. stresu: reakcja wobec otoczenia, w którym istnieje:

  1. Zagrożenie utrata zasobów netto
  2. Utrata zasobów netto
  3. Brak wzrostu zasobów po ich zainwestowaniu

 

Stresor:

Charakterystyka stresora w wymiarze jakościowym:

  1. Dramatyczne wydarzenia np. wojna, katastrofy
  2. Poważne wyzwania i zagrożenia np. śmierć współmałżonka, rozwód
  3. Drobne, codzienne utrapienia

Charakterystyka stresora w wymiarze czasowym:

  1. Wydarzenia jednorazowe, zajmujące określony odcinek czasu
  2. Wydarzenia periodyczne lub cykliczne np. wizyta u dentysty
  3. Stresory chroniczne, działające permanentnie np. nieudany związek
  4. Sekwencje, ciąg wydarzeń stresowych np. rozwód

 

Radzenie sobie ze stresem: obejmuje stale zmieniające się poznawcze i behawioralne wysiłki, mające na celu opanowanie określonych zewnętrznych i wewnętrznych wymagań, ocenianych przez osobę jako obciążających lub przekraczających jej zasoby.

 

 

Proces radzenia sobie:

  1. Używanie różnorodnych strategii radzenia sobie
  2. Niektóre ze strategii wykazują większa stałość np. pozytywne przewartościowanie jest bardziej stałe niż poszukiwanie wsparcia społecznego, które zmienia się w różnych sytuacjach stresowych.
  3. W obrębie tej samej sytuacji radzenie zmienia się
  4. Radzenie sobie zależy od oceny sytuacji
  5. Kobiety i mężczyźni maja podobny wzór radzenia sobie

Klasyfikacja radzenia sobie wg Moosa

UKIERUNKOWANIE RADZENIA SOBIE

MODALNOŚĆ RADZENIA SOBIE

POZNAWCZE

BEHAWIORALNE

Problem

Poznawcze zbliżenie się, np. myślenie o różnych sposobach rozwiązania problemu

Behawioralne zbliżanie się, np. sporządzenie planu działania i postępowanie wg niego

Emocje

Poznawcze unikanie, np. próba zapomnienia o całej sprawie

Behawioralne unikanie, np. zaangażowanie się w nowe przedsięwzięcie

Styl radzenia sobie: to posiadany przez jednostkę, charakterystyczny dla niej repertuar strategii radzenia sobie z sytuacjami stresowymi.



Powrót do początku strony